De keuken is de ruimte waar hout het meest moet verdragen: stoom bij het koken, vet in de lucht, hitte van het fornuis, en dat allemaal elke dag. Toch willen veel mensen daar een open kast, omdat een bovenkast de muur dichtmaakt en een plank hem open laat. Het korte antwoord vooraf: een kast van geolied eiken werkt in de keuken, met twee regels. Niet direct boven de kookplaat, en nergens waar water blijft staan. De rest is plannen, en daar zijn getallen voor.
Hoe hoog boven het werkblad
Keukenplanners rekenen vanaf de werkhoogte. Volgens de keukenstandaarden van de AMK, de Duitse brancheorganisatie voor keukens, ligt de juiste werkhoogte 10 tot 15 centimeter onder de elleboog; in de meeste keukens is dat rond de 90 centimeter. Daarboven heb je ruimte nodig om te werken: de planningsgids van nullbarriere.de, gebaseerd op de ergonomiestudie van de TH Darmstadt, noemt een vrije afstand tot het werkblad van 40 tot 50 centimeter, 50 vanaf een lichaamslengte van 1,65 meter. Dat is de waarde voor bovenkasten, en voor een plank geldt hij net zo: de onderste plank hangt 50 centimeter boven het blad, dus op ongeveer 1,40 meter.
Daarboven beslist de afstand tussen de planken. Met 25 centimeter zit de tweede plank op ongeveer 1,67 meter, met 35 op 1,77. Allebei liggen nog in de zone waar je zonder rekken bij kunt; wat daarboven komt, is voor dingen die je zelden nodig hebt. Wie zich afvraagt wat op welke hoogte hoort, vindt de reikzones in het artikel over kasthoogtes.
Hoe diep: 15 centimeter aan de muur, 35 op de vloer
Alle KUUDU-wandplanken hangen met halve planken, 15 centimeter diep. In de keuken is dat geen compromis maar de reden waarom ze boven een werkblad werken: een plank van 35 centimeter op 50 centimeter hoogte hangt boven de snijplank als een kast; 15 centimeter laat het blad vrij. Op 15 centimeter staan kruidenpotjes, kopjes, glazen, een rij kookboeken in pocketformaat. Wat breder is, steekt uit, en borden liggen er helemaal niet op.
Wat op welke diepte past. Bordmaten volgens de fabrikant (Villeroy & Boch, in het assortiment van tischwelt.de), boekformaten volgens epubli, dieptes uit het KUUDU-raster.
| Voorwerp | Maat | 15 cm (wandplank) | 35 cm (staande kast) |
|---|
| Ontbijtbord | 22 cm doorsnede | steekt 7 cm uit | past |
| Diep bord | 25 cm doorsnede | steekt 10 cm uit | past |
| Dinerbord | 27 cm doorsnede | steekt 12 cm uit | past |
| Kookboek, pocket | 12,5 cm breed | past | past |
| Kookboek, non-fictieformaat | 13,5 cm breed | past | past |
| Kookboek, 17 × 24 | 17 cm breed | steekt 2 cm uit | past |
| Kookboek, groot formaat | 30 cm breed | steekt 15 cm uit | past |
Borden, schalen en voorraad horen daarom op een plank van 35 centimeter, en die staat op de vloer: een dressoir naast het keukenblok, een kast tegen de vrije muur, een lowboard onder het raam. Samen maken ze de keuken die er op foto's zo licht uitziet: het smalle aan de muur, het diepe eronder. De pagina over de keukenkast en de pagina over de wandplank tonen elk een configuratie daarvoor.
Stoom, vet, hitte: wat het materiaal doet
Hout neemt vocht op uit de lucht tot het ermee in evenwicht is. Bij 20 graden en 50 procent luchtvochtigheid zit eiken op 9 procent houtvocht, bij 65 procent op net geen 12, bij 80 procent op 16. Het Duitse milieuagentschap adviseert voor woonruimtes 40 tot 60 procent, en voor keuken en badkamer om tijdens en na het koken vijf tot tien minuten de ramen wijd open te zetten. Een keuken die zo wordt gelucht, is voor hout een normale ruimte. Een waar de stoom blijft hangen, is dat niet.
Een KUUDU-plank is eikenfineer op een kern van gepoedercoat aluminium. De kern neemt geen vocht op en trekt niet krom; het fineer ademt mee met de ruimte, maar is dun en zit stevig verlijmd. Een vochtige zomer of een pan pasta buigt niets. Het oppervlak is maar op één plek gevoelig: waar water blijft staan. Precies dat gebeurt direct boven een kookplaat zonder afzuigkap, wanneer stoom condenseert aan de koelere onderkant van de plank en daar druppels vormt. Daarom hangt de plank naast het fornuis en boven het werkblad, niet boven de pannen.
Vet is de tweede vraag. In keukenlucht zweeft het fijn verdeeld en slaat het na verloop van tijd als een film neer op alles wat open staat, op glazen net zo goed als op hout. Op geolied eiken gaat die film weg met een doek, warm water en een druppel pH-neutrale zeep, met de nerf mee, meteen droog nagewreven. Azijn, citrus en sprayreinigers nemen de olie meteen mee. Wie zo schoonmaakt, oliet vaker opnieuw dan in de woonkamer; de handleiding staat in het onderhoudsartikel, en in de keuken geldt eerder het kortste van de intervallen die daar staan.
Wat waar
Op de wandplank, op ooghoogte: wat dagelijks wordt gebruikt en niet nat wordt. Kruiden, kopjes, de olijfolie, de twee kookboeken die echt open liggen. Op de plank van 35 onderin: borden, schalen, de voorraad in potten, en het zware onderaan, want een plank draagt 20 kilo en een stapel borden wordt sneller zwaar dan je denkt. En boven de kookplaat: niets van hout. Hoe diep de planken in de andere kamers moeten zijn, staat in het artikel over kastdieptes.
Bronnen
- AMK Arbeitsgemeinschaft Die Moderne Küche e. V., „Küchenstandards" (pdf): werkhoogte 10 tot 15 cm onder de ellebooghoogte, tolerantie 5 cm naar beneden en 10 cm naar boven; minstens 120 cm tussen keukenblokken. amk.de, geraadpleegd op 14 september 2026.
- nullbarriere.de, „Planungshilfe barrierefreie Küche": vrije afstand tot het werkblad 40 tot 50 cm, vanaf 165 cm lichaamslengte 50 cm; werkvlak 10 tot 15 cm onder de gebogen elleboog (naar de ergonomiestudie van het Institut für Arbeitswissenschaften, TH Darmstadt, 1991). nullbarriere.de, geraadpleegd op 14 september 2026.
- Umweltbundesamt (Duits milieuagentschap), „Wie lüfte ich richtig?": relatieve luchtvochtigheid in woonruimtes 40 tot 60 procent; in keuken en badkamer tijdens en direct na het koken of douchen 5 tot 10 minuten de ramen wijd openzetten. umweltbundesamt.de, geraadpleegd op 14 september 2026.
- Evenwichtsvochtgehalte van hout bij 20 °C: 50 % relatieve luchtvochtigheid 9,0 %, 65 % 11,8 %, 80 % 16,0 % houtvocht (tabel naar R. Keylwerth en het U.S. Forest Products Laboratory, 1951). holzfragen.de, geraadpleegd op 14 september 2026.
- Bordmaten: Villeroy & Boch dinerbord Manufacture Rock 27 cm, diep bord Royal 25 cm, ontbijtbord NewMoon 22 cm, in het assortiment van tischwelt.de, geraadpleegd op 14 september 2026. Boekformaten: epubli, „Buchausstattung", epubli.com, geraadpleegd op 11 september 2026.
- KUUDU-maten: wandplanken hangen met halve planken van 15 cm diep, staande kasten hebben volle planken van 35 cm; tussenruimtes 25 en 35 cm, plank 1,6 cm; 20 kg per plank volgens de productinformatie. Opbouw van de planken (eikenfineer op gepoedercoat aluminium) volgens de productinformatie en het materiaalartikel.
